Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

prikkelbare darm syndroom
Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Wat is prikkelbare darm syndroom?

Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) komt regelmatig voor in de medische praktijk. Het is een aandoening die door de jaren veel van naam is verandert, zoals Irritable Bowel Syndroom (IBS), adaptieve colitis, spastische darm, psychosomatische buikpijn, etc.

PDS het te maken met een defect in de interactie tussen de darmen en de hersenen. Ongeveer 15% van de bevolking lijdt eraan.

PDS dient te worden onderscheiden van andere aandoeningen die erop kunnen lijken, zoals coeliakie, diverticulitis, galstenen, kanker van het colon en endeldarm, infectieuze diarree, darm- en blindedarmontstekingen. Deze aandoeningen dienen door regulier onderzoek te worden uitgesloten. Wanneer er door de huisarts of de maag lever darm-arts geen afwijkingen worden gevonden, dan kan PDS als aandoening toegeschreven worden.

De conventionele therapie voor PDS is ontoereikend. Symptoombestrijding door middel van middelen tegen diarree, kramp en obstipatie, doen vaak meer kwaad dan goed.

Mogelijke oorzaken

Uit recent onderzoek blijkt dat bepaalde voedingsmiddelen een rol zouden kunnen spelen bij prikkelbare darm syndroom (PDS). Andere mogelijke oorzaken zijn hormooninvloeden, erfelijkheid, verhoogde gevoeligheid van de darmwand, medicatiegebruik en stressvolle gebeurtenissen.

Een aantal recente studies tonen aan dat tussen de 30% – 40% van PDS patiënten, sprake is van fructose-malabsorptie. Zij kunnen deze vorm van suiker wat in fruit, maisstroop, honing en sommige groenten voorkomt, niet goed verwerken. (Choi, Y.K., Kraft, N., Zimmerman, B., Jackson, M., & Rao, S.S., 2008 en Shepherd, S.J., & Gibson, P.R., 2006).

Een overgroei van Candida speelt ook een belangrijke rol bij PDS en de daarmee samenhangende psychiatrische aandoeningen. (Collins, S.M. 2014).

Ook laat literatuurstudies zien dat laaggradige ontstekingsprocessen regelmatig voorkomen bij PDS (Bron: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0954611111003325).

Symptomen prikkelbare darm syndroom

Een aantal symptomen van het prikkelbare darm syndroom zijn: buikpijn, opgeblazen gevoel, winderigheid, diarree, constipatie, slechtgeheugen, concentratieproblemen en slaapproblemen.

Te overwegen onderzoeken

  • Darmpermeabiliteitstest om zo de doorlaatbaarheid van de darm (leaky gut) te onderzoeken
  • Mannitoltest: de doorlaatbaarheid van 2 suikers worden gemeten m.b.v. een urinestaal
  • Ontlastingsonderzoek d.m.v. een zonulinetest. Zonuline is een biomarker voor verminderde barrièrefunctie van de darmen.
  • Waterstof-ademtest: meet hoe de darmen functioneren. Deze test kan ook de bacteriële infectie Heliobacter pylori detecteren
  • Voedselintolerantietest
  • Histaminegevoeligheidstest
  • Onderzoek naar de samenstelling van de microflora.

 

Orthomoleculaire behandeling

Voeding

Voeding is een van de belangrijkste aspecten bij een natuurgeneeskundige behandeling van het prikkelbare darm syndroom. Het beste resultaat krijgt men bij een dysbiose-fermentatiedieet. Om de lever en het immuunsysteem te ondersteunen is het goed om de vertering te verbeteren. Essentiele middelen hierbij zijn pancreasenzymen en Betaïne HCI met pepsine. De meest voorkomende oorzaken van PDS-symptomen zijn eieren, tarwe en melk.

Bij obstipatie en PDS zijn vezels belangrijk. Gebruik echter vezels zoals glucomannan en psyllium. Maar gebruik deze beperkt.

Tegen diarree en om klachten te verlichten, kan het eten van rijpe bananen helpen. Daarnaast zijn bananen rijk aan kalium en dat helpt bij het vermindering van gasvorming en tegen een opgeblazen gevoel. Fructanen (in ui en tarwe), sorbitol (zoetmiddel) en slecht opneembare koolhydraten, veroorzaken of verergeren symptomen van het prikkelbare darm syndroom.

Dieet

Voor PDS-patiënten biedt het FODMAP (Fermentation of Oligosaccaharides, Disaccharides, Monosaccharides and Polyols) dieet wellicht wel de beste resultaten. Dit zijn een bepaalde groep kolhydraten (lactose, fructose en koolhydraten uit peulvruchten, kool en tarwe) die bij mensen met het prikkelbare darm syndroom deels onverteerd in de dikke darm terechtkomen. Bij het afbreken van deze koolhydraten in de dikke darm komen gassen en stoffen vrij die de darm irriteren. Ook kan het darm als gevolg hiervan opzwellen, wat resulteert in een opgeblazen buik en pijn.

Fase I:

strenge eliminatiefase, waarbij veel producten uit de huidige voeding wordt weggehaald. Dit duurt 4 – 6 weken en het resultaat is vrij snel te merken.

Fase II:

weer stap voor stap toevoegen van een aantal FODMAP’s om te kijken welke klachten geven. Bij geen klachten, dan kun je die FODMAP’s weer toevoegen aan de normale voedingsgewoonten. Als de klachten weer voorkomen, dan is het duidelijk wat de boosdoeners zijn.

FODMAP rijke producten:

koemelk, amandelmelk, alle rogge en tarwe producten, pruimen, appel, kersen, gedroogd fruit, peren, peulvruchten, prei, champignons, artisjokken, uien, zoetmiddelen, fructose, honing, venkelthee en vruchtensap.

FODMAP arme producten:

rijstwafels, aardbeien, sojadrank, mandarijn, banaan, lactosevrije yoghurt, harde kaas, eieren, kip, vis, vlees, pitten en noten (met mate) en glutenvrije producten zoals rijst, haver, boekweit, quinoa en gierst.

Zorg voor begeleiding bij FODMAP diëten. Dit zorgt voor motivatie en voor een gedoseerde toevoeging van essentiële vezels (glucomannan en psyllium) in het dieet.

Daarnaast kunnen er naast fermenteerbare koolhydraten ook andere voedselintoleranties (bijv. histaminerijk of histamine producerend) een rol spelen, wat het diëten gecompliceerd kan maken. Tevens is het zo dat bijna 50% van de PDS patiënten geen caseïne (komt voor in zuivel) kan verdragen, terwijl het FODMAP dieet wel lactosevrije zuivel toelaat. Hoewel probiotische yoghurt heilzaam is, is om dezelfde reden niet aan te raden bij patiënten met PDS.

Kruidentoepassingen

  • Gember: werkt als een verteringsenzym. Helpt bij het elimineren van ontstekingen in de darm en bij het ontspannen van de darmspieren.
  • Pepermuntolie: heeft een spierontspannende en pijnstillend effect. Daarnaast versoepelt het de passage door de darmen. Capsules kunnen echter zorgen voor bijwerkingen zoals, rectale irritatie en brandend maagzuur.
  • Overige: Citroenmelisse, karwijzaad, venkel en rozemarijn kunnen winderigheid en darmspasmen verminderen. Mariadistel en artisjok verzachten de krampen in de galblaas en helpen de lever te ontgiften.

Supplementen

Bij sprake van laaggradige ontstekingen waarbij he darmslijmvlies is aangedaan, is er een verhoogde behoefte aan antioxidanten, mineralen, vitaminen en essentiële vetzuren.

Wanneer ook sprake is van een verhoogde doorlaatbaarheid van de darmen, betekent dit dat ook ongewenste stoffen de darmbarrière passeren. Dit zorgt voor een verhoogde histamine gehalte en een grotere belasting op lever en bijnieren. Vaak is pre- en probiotica gewenst om de onevenwichtige microbiotica bij PDS op te lossen.

Er is regelmatig sprake van verminderde productie van bepaalde neurotransmitters, die belangrijk zijn voor het goed functioneren op emotioneel en sociaal gebied. Neurotransmitters zijn stofjes die razend snel boodschappen uitwisselen tussen neuronen. Bekende voorbeelden zijn adrenaline, serotonine en dopamine.

  • Pre- en Probiotica: een probiotica met meerderen stammen zorgt voor een gezonde darmflora. Vooral de Lactobacillus rhamnosus helpt bij PDS.
  • Glucomannan en Psyllium: dit zijn oplosbare vezels en prebiotica die kunnen helpen bij PDS.
  • Vitamine D: vitamine D helpt bij het beheersen van PDS

 

Lifestyle

  • Lichaamsbeweging zorgt voor een vermindering in constipatiesymptomen, opgeblazen buik en gasvorming.
  • Indien medisch gezien niet strikt noodzakelijk, kan worden overwogen om te stoppen met antibiotica, immunosuppressieve medicatie, steroïden en de pil.
  • Probeer gewoontes aan te leren die stress verminderen zoals, meditatie, ontspanningsoefeningen en ademhalingsoefeningen.

 

Psychologische behandelingen

  • ACT (Acceptance and Commitment Therapy)
  • Mindfulness
  • Hypnotherapie
  • PMA (Progressive Mental Alignement)